پژوهش‌های راهبردی بودجه و مالیه

پژوهش‌های راهبردی بودجه و مالیه

ارائه الگوی حاکمیت بانکی برای خدمات مالی نوین در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بناب، بناب، ایران
چکیده
تحول دیجیتال و گسترش خدمات مالی نوین، الگوهای سنتی حاکمیت بانکی را با چالش‌های اساسی مواجه ساخته و ضرورت بازاندیشی در سازوکارهای حکمرانی را بیش از پیش آشکار کرده است. هدف این پژوهش، ارائه الگویی برای حاکمیت بانکی در بستر خدمات مالی نوین ایران است. پژوهش با رویکرد کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان حوزه بانکداری، فناوری مالی، مدیریت ریسک و سیاست‌گذاری بانکی گردآوری و با استفاده از فرایند کدگذاری نظام‌مند تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که مفهوم محوری الگوی پیشنهادی، حاکمیت متوازن تطبیقی است؛ مفهومی که بر ایجاد تعادل پویا میان نوآوری دیجیتال، مدیریت ریسک، امنیت، انطباق مقرراتی و تاب‌آوری عملیاتی تأکید دارد. همچنین، نتایج بیانگر آن است که یکپارچه‌سازی مدیریت ریسک، حاکمیت داده و فناوری، نظارت بلادرنگ، فرهنگ سازمانی دیجیتال، سرمایه انسانی شایسته و تعامل سازنده با نهادهای ناظر، مهم‌ترین ارکان این الگو را تشکیل می‌دهند. در مقابل، برخی مؤلفه‌های مرتبط با تنظیم‌گری آزمایشی و ابعاد اکوسیستمی، متناسب با شرایط نهادی و بلوغ مقرراتی نظام بانکی ایران، نیازمند تعدیل یا بازتعریف هستند. الگوی ارائه‌شده، حاکمیت بانکی را نه صرفاً به‌عنوان یک سازوکار کنترلی، بلکه به‌عنوان نظامی پویا، چندلایه و داده‌محور معرفی می‌کند که می‌تواند مبنایی برای توسعه چارچوب‌های حکمرانی متناسب با الزامات بانکداری دیجیتال و خدمات مالی نوین در اقتصادهای در حال گذار فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Developing a Banking Governance Model for Innovative Financial Services in Iran

نویسندگان English

Mahdi Firouzi
Nader Rezai
Rasoul Abdi
Asgar Pakmaram
Ali Jafari
Department of Accounting, Faculty of Economics, Management and Accounting, Islamic Azad University, Bonab Branch, Bonab, Iran
چکیده English

Digital transformation and the rapid expansion of innovative financial services have challenged traditional banking governance models, creating an urgent need to rethink governance mechanisms in the banking sector. This study aims to develop a banking governance model for innovative financial services in Iran. Adopting a qualitative approach grounded in Grounded Theory, data were collected through semi-structured interviews with experts in banking, financial technology, risk management, and banking policy. The interview data were analyzed using a systematic coding process to identify the core dimensions and relationships underpinning the proposed governance model. The findings reveal that the central concept of the proposed framework is Adaptive Balanced Governance, which emphasizes maintaining a dynamic balance among digital innovation, risk management, cybersecurity, regulatory compliance, and operational resilience. The analysis further identifies integrated risk management, data and technology governance, real-time supervision, a digitally oriented organizational culture, competent human capital, and constructive engagement with regulatory authorities as the key pillars of effective banking governance. In contrast, several ecosystem-related dimensions and experimental regulatory mechanisms were found to require adaptation to align with the institutional context and regulatory maturity of Iran's banking system. The proposed framework conceptualizes banking governance not merely as a control mechanism but as a dynamic, multilayered, and data-driven governance system capable of supporting trust, resilience, and sustainable innovation in digital banking. The study contributes a context-sensitive governance framework that may inform policy development and governance practices for innovative financial services in emerging economies.

کلیدواژه‌ها English

Banking Governance
Innovative Financial Services
Adaptive Balanced Governance
Grounded Theory
Data Governance
Integrated Risk Management
Digital Banking

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 11 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 26 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 02 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 11 مهر 1405